અવરોધતા પરિબળોને દૂર કરવા અમારા પ્રયત્નો
અનૌપચારિક શિક્ષણ પદ્ધતિ
દફતર નહિ
બનતી ઘટના અને પ્રકૃતિ સાથે નું ભણતર
વિષય આધારિત નહીં પરંતુ મુદ્દા આધારિત ભણતર
સતત અને સર્વગ્રાહી મૂલ્યાંકન
ક્ષમતાલક્ષી મૂલ્યાંકન
નિદાનાત્મક પદ્ધતિ
ઉપચારાત્મક પદ્ધતિ
'ભાર વગરનું ભણતર' એટલે શું ?
બાળક જ્યારે કિલ્લોલમાં મગ્ન હોય, હોમવર્કના ત્રાસથી મુક્ત હોય, સર્વગ્રાહી મૂલ્યાંકનથી એનું જ્ઞાન ચમકે અને તે શારીરિક-માનસિક રીતે પ્રફુલ્લિત રહે ત્યારે જ સાચું અર્થપૂર્ણ ભણતર જીવંત બને છે.
બાળક સદા કિલ્લોલતું હોય.
કિલ્લોલ સાથે ભણતર.
ત્રાસદાયક હોમવર્કથી મુક્ત હોય.
હોમવર્ક વિના શીખવું.
સર્વગ્રાહી મૂલ્યાંકન દ્વારા પરિણામ પ્રાપ્ત થતું હોય.
શીખવાની સાચી કસોટી.
બાળક શારીરિક - માનસિક રીતે પ્રફુલ્લિત હોય.
તંદુરસ્ત અને ખુશ બાળક.
'બાળપણ સાચવતું ભણતર' કોને કહીશું ?
બાળક જ્યારે તદ્દન ભયમુક્ત રહે, બાળપણ મુક્ત રીતે વિહારે, તેની ક્ષમતાઓ સહજ રીતે ખીલે, કુદરતના સાનિધ્યે ઉછેર પામે અને પ્રત્યેક ક્ષણ આનંદમય બને ત્યારે જ શિક્ષણ સાચા અર્થમાં જીવન્ત અને અર્થપૂર્ણ બની શકે છે.
બાળક તદ્દન ભયમુક્ત હોય
જ્યાં બાળક નિર્ભય બનીને આત્મવિશ્વાસ સાથે આગળ વધે.
બાળકનું બાળપણ મુક્ત રીતે વિહારતું હોય
જ્યાં તે રમતા-રમતા શીખે અને સ્વતંત્ર રીતે વિકસે.
બાળકની ક્ષમતાઓ સહજ રીતે ખીલતી હોય
જ્યાં પ્રતિભા દબાય નહીં પરંતુ સ્વાભાવિક રીતે ફૂલે-ફાલે.
કુદરતના સાંનિધ્યે બાળક ઉછેર પામતું હોય
જ્યાં પર્યાવરણથી જોડાઈને બાળક જીવનના સાચા પાઠ શીખે.
બાળકની પ્રત્યેક ક્ષણ આનંદમયી બનતી હોય
જ્યાં દરેક ક્ષણ ખુશી, પ્રેમ અને શીખવાનો અનુભવ આપે.
આ શાળાનું સૂત્ર છે...
સંસ્કાર આપતું શિક્ષણ, ચારિત્ર્ય ઘડતર કરતું શિક્ષણ, સ્વઅધ્યયનલક્ષી શિક્ષણ, સ્વનિર્ભરતા કેળવતું શિક્ષણ
અમે માનીએ છીએ કે સાચું શિક્ષણ તો ત્યારે શક્ય બને જ્યારે બાળકો શીખવાને માત્ર વિષયસરલતા તરીકે નહીં પણ જીવનાનુભવ તરીકે અનુભવતા હોય. અમારી શાળામાં ભણતર નાટક, વાર્તા, સંવાદ, પર્યાવરણ અને જીવનપ્રયોગોથી સંકળાયેલું છે – જ્યાં શીખવું આનંદદાયક, યાદગાર અને અર્થપૂર્ણ બને છે.
પર્યાવરણથી પ્રયોગાત્મક ભણતર
આજુબાજુની વસ્તુઓથી શીખવાનો દ્રષ્ટિકોણ વિકસે.
અનુભવી શિક્ષણથી સહજ યાદ રહે
બોધપ્રદ પ્રવૃત્તિઓ બાળકના મનમાં સ્થાયી થાય.
આંતરિક શક્તિઓ ખીલી ઊઠે
બાળકના અંદરના ગુણો ઊજાગર થાય.
ઘડતર સાથે વ્યક્તિત્વ ઘડાય
શિક્ષણ માત્ર જાણકારી નહીં, ઘડતર પણ બને.
કલાકૃતિથી સમજ ઊંડાય
કળા દ્વારા વિષયની ઊંડાણપૂર્વક સમજ મળે.
મૌલિક વિચારશક્તિ વિકસે
બાળક પોતાનાં સ્વતંત્ર મંતવ્યો ઊભાં કરે.
જીવનલક્ષી શિક્ષણ
દરેક બાળકના જીવનમાં અર્થપૂર્ણ અને ઉપયોગી શિક્ષણ લાવવાનું અમારું મિશન છે.
અમે માનીએ છીએ કે શિક્ષણ એ માત્ર પાઠ્યપુસ્તકોનો અભ્યાસ નથી, પરંતુ એ એવું માર્ગદર્શન છે જે બાળકને જીવનના દરેક પડાવમાં સફળ બનાવે. જીવનલક્ષી શિક્ષણ દ્વારા અમે બાળકોમાં નૈતિક મૂલ્યો, આત્મવિશ્વાસ, જીવન કુશળતાઓ અને સમાજમાં જવાબદારીભર્યું નાગરિક બનવાની સમજ વિકસાવીએ છીએ.
બાળકો શાળાથી જે શીખે તે તેમના જીવનમાં ઉપયોગી સાબિત થાય – એ જ અમારું જીવનલક્ષી શિક્ષણ છે.
પ્રવાસ: અનુભવોથી ભણવાનું જીવંત માધ્યમ
પ્રવાસ માત્ર મનગમતો વિહાર નથી, પણ એ બાળકો માટે જીવનશૈલીનું શિક્ષણ છે. કુદરતના સમીપ જઈ, ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ અને સામાજિક પરિસ્થિતિઓને નિહાળતા બાળકોમાં વૈશ્વિક દૃષ્ટિકોણ વિકસે છે. પુસ્તકોથી બહાર નીકળી સંવેદનશીલતા, સહકાર, નવી વસ્તુઓ શીખવાની તીવ્ર ઈચ્છા અને આત્મવિશ્વાસ જેવા પ્રમુખ ગુણો જીવંત રીતે વિકસે છે. આમ એક પ્રવાસ બાળકોના સમગ્ર વિકાસમાં અગત્યનો ભાગ ભજવે છે.
સમાજ સાથેનો સંબંધ
જાહેર જીવનના સાચા અર્થને સમજાવતું શિક્ષણ.
સમયસર અને યોગ્ય ભોજન
સમયસર અને યોગ્ય રીતે ભોજન કરવું બાળકના આરોગ્ય માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. પરંતુ આજની ઝડપી જીવનશૈલીમાં અનેક વખત બાળકો અનિયમિત સમયે ભોજન કરે છે ક્યારેક વહેલું, તો ક્યારેક ખૂબ મોડું. આ અયોગ્ય સમયભોજન તેમના પાચનતંત્રને ખોરવે છે, શરીરમાં થાક, ઉદાસીનતા અને ધ્યાનની અછત જેવાં લક્ષણો ઉપજાવે છે. નિયમિત સમયસર ભોજન થવાથી માત્ર શરીર નહીં, બાળકનું મન પણ ઊર્જાવાન અને તંદુરસ્ત રહે છે. તેથી, યોગ્ય સમયપત્રક પ્રમાણે ભોજન લેવું બાળકના શારીરિક અને માનસિક વિકાસ માટે અત્યંત આવશ્યક છે.
જીવન જીવવાના પ્રશ્નો
બાળપણથી જ બાળકના મનમાં અનેક પ્રશ્નો ઉદ્ભવે છે – હું શા માટે છું? મારું લક્ષ્ય શું છે? જીવનનો અર્થ શું છે? આવા પ્રશ્નો બાળકના ભાવિ ઘડતરમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. અમારી શાળામાં અમે માત્ર પુસ્તકી શિક્ષણ પૂરતું માની ન લઈએ, પણ બાળકને આત્મપરિચય, મૂલ્યવિચારણા અને જીવન દૃષ્ટિ પણ આપીએ છીએ. શાળા એ બાળક માટે એવો માધ્યમ બને છે જ્યાં જીવનના ઊંડા પ્રશ્નોના જવાબ શોધવાની પ્રેરણા મળે.
વિષય વસ્તુઓના પાયાનું શિક્ષણ – અનૌપચારિક પદ્ધતિથી
અમે માનીએ છીએ કે સાચું શિક્ષણ માત્ર પાઠ્યપુસ્તક સુધી સીમિત હોવું જોઈએ નહીં. જ્યારે બાળક પોતાની આસપાસની દુનિયાને અનુભવે છે, ત્યારે જ તે વાસ્તવિક રીતે શીખે છે. અમારું શૈક્ષણિક માળખું બાળકોને અનૌપચારિક, અનુભવ આધારિત અને પ્રશ્ન આધારિત પદ્ધતિથી વિષયોની મૂળભૂત સમજૂતી આપે છે. આ રીતે, શીખવણ જીવંત બને છે – પુસ્તકની બહાર પણ.
આ બધા વિષયોના પાયા પર ઊભેલી એક શાળા કેવી હોય?
બાળકોના વિકાસમાં અવરોધ બનતાં પરિબળોને દૂર કરીને તેમને મુક્ત ગગનમાં ઊડવાનો મોકો આપવો એ છે અમારા પ્રયાસોની પાછળનું જીવનલક્ષ્ય.
